يکشنبه ٠٩ آذر ١٣٩٩
صفحه اصلی > مقالات 
تازه هاي بخش
...به جوانان عزیزم، در آغاز فصل جدید جمهوری اسلامی
کارایی اندیشه دینی در فعالیت روحانیون بایستی نمود عینی داشته باشد چرا که این امر درخواست مهم آحاد مردم جامعه است.
کارشناس فرهنگی بانوان تبلیغات اسلامی اردبیل از فعالیت نهضت تبلیغ زنان در فضای مجازی خبر داد.
زندگي پاکيزه زن در گرو ايمان و عمل صالح
نهم ربیع الاول، نخستین روز امامت امام عصر علیه السلام است،
اولين گروه از زناني كه به محضر امام زمان عجل الله تعالي فرجه شريف مي ‏شتابند آن هايند كه در آن ايام مي ‏زيسته ‏اند و همانند ديگر ياران امام (ع) به هنگام ظهور در حرم امن الهي به ‏خدمت ايشان مي ‏رسند.
از بيانات مقام معظم رهبري مدظله العالي در پنجمين کنگره نهج البلاغه (1)
از بيانات مقام معظم رهبري در دومين کنگره نهج البلاغه (2)
کارشناس فرهنگی بانوان تبلیغات اسلامی اردبیل از اجرای طرح ملی نهضت پیشرفت بانوان در استان اردبیل خبر داد.
کارشناس فرهنگی بانوان تبلیغات اسلامی اردبیل از اجرای طرح ملی نهضت پیشرفت بانوان در استان اردبیل خبر داد.
بسیج بستری را فراهم کرده است تا هر کس و با هر نوع استعداد و خلاقیت بتواند در آن حضور پیدا کند.
حضرت فاطمه معصومه(س) در روز اول ذيقعده سال 173(هـ.ق) در مدينه منوره، ديده به جهان گشود
حجت الاسلام و المسلمین محمد قمی در صفحه شخصی اینستاگرام خود نوشت: باید سرها را که همچون کبک در خاک فرو برده‌اند، بیرون آورند
حجه الاسلام جعفرزاده گفت: ترور شخصیت های علمی نشان هراس دشمن از استیصال و ناتوانی در مقابله با قدرت ایران است.
نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 780598
 بازدید امروز : 172
 کل بازدید : 2452169
 بازدیدکنندگان آنلاين : 2
 زمان بازدید : 0/2956
اخبار > امام رضا(ع) روز يازدهم ذيقعده سال 148 ق. در مدينه متولد شد


  چاپ        ارسال به دوست

امام رضا و خدمات فرهنگي

امام رضا(ع) روز يازدهم ذيقعده سال 148 ق. در مدينه متولد شد

امام رضا(ع) روز يازدهم ذيقعده سال 148 ق. در مدينه متولد شد. نام مادرش«تکتم» بود که بعد از تولد حضرت، از طرف امام کاظم(ع) طاهره نام گرفت. نام مادر حضرت را «نجمه» نيز گفته‌اند. نقش انگشتري آن حضرت«ماشاءالله ولا قوة الاّ بالله» بوده است.

اسم حضرت: علي، کنيه: ابوالحسن الثاني، لقب: رضا، شروع امامت: سال 183 در سن 35 سالگي. مدت امامت: 19 يا 20 سال. فرزندان: دو پسر به نام جواد(ع) فرزند ديگر به نام حسين. رافعي مي ‌نويسد: امام رضا(ع) در سفري به قزوين آمده، در خانه داود بن سليمان مخفي شده است. وي از امام نقل کرده است: «فرزندي از حضرت که دو سال يا کمتر داشته در قزوين مدفون است.» اين همان امامزاده حسين است که اکنون در قزوين بارگاهي دارد. به احتمال، اين مسافرت در سال 193 ق. مقارن با مرگ رشيد صورت گرفته است.[1]

شهادت: امام تا سال 201 ق. در مدينه بود، در رمضان آن سال وارد مرو شده و در سن 55 سالگي، آخر صفر سال 203 ق. به علت خوردن انگور مسموم – به اجبار مأمون – مسموم شده و در طوس به خاک سپرده شد.

 

افکار بيگانه در عصر رضوي

ترجمه آثار علمي بيگانگان از زمان امويان شروع شد و در عصر عباسيان بويژه در زمان هارون و مأمون به اوج خود رسيد. (همان گونه که در اين زمان وسعت کشور اسلامي به بالاترين حد خود در طول تاريخ رسيد) مأمون نامه اي به پادشاه روم نوشت و مجموعه‌اي از علوم قديم و آثار ارسطو را درخواست کرد و جمعي از دانشمندان مانند «حجاج بن مطر» و«ابن بطريق» و«سلما» سرپرست«بيت الحکمة» کتابخانه بزرگ بغداد را مأمور ترجمه آن ها نمود. «خالد بن يزيد»، طب و شيمي را(مي ‌خواست از راه شيمي طلاي مصنوعي به دست آورد) «حنين بن اسحاق» بعضي از کتب سقراط و جالينوس را، ابن مقفع، کليله و دمنه و همين طور کتاب اقليدس را، به عربي برگرداندند. خود مأمون نيز ترجمه مي‌ کرد. يعقوب ابن اسحاق کندي که در طب، فلسفه، حساب، منطق، هندسه و نجوم خبره بود و در تأليفات خود از روش ارسطو پيروي مي ‌کرد، بسياري از کتاب‌ هاي فلسفه را به عربي برگرداند و مشکلات آن را توضيح داد. کساني را به قسطنطنيه فرستاد تا کتاب ‌هاي کمياب فلسفه، هندسه، موسيقي و طب را بياورند. محمد بن موسي خوارزمي – رياضي دان بزرگ – جبر را از حساب جدا کرد. «دارالحکمه» کتابخانه بزرگي بود که به احتمال قوي هارون آن را بنيانگذاري و مأمون تقويت کرد و هم چنان باقي بود تا بغداد به دست مغولان افتاد. آنان که از تمدن و فرهنگ بويي نبرده بودند آن را به آتش کشيدند.

 

امام رضا(ع) و هجوم فرهنگي بيگانه

به دنبال نهضت ترجمه آن چه مايه نگراني بود اين که در بين اين مترجمان افرادي متعصب و سرسخت از مذاهب ديگر مانند زردشتي، صائبي، نسطوري، برهمن هاي هند، روميان وجود داشتند و اين فرصتي بود براي نشر افکار مسموم خود و القاء آن به جوانان و افراد ساده دل و همين‌ طور محتواي خود اين کتب نيز مي‌ توانست شبهاتي به همراه داشته باشد. امام رضا(ع) با آگاهي از اين خطر و با حضور فعال در جلسات بحث هاي علمي که توسط مأمون برگزار مي ‌شد، سعي کردند جلو هرگونه انحراف احتمالي را بگيرند و برتري اهل ‌بيت را نشان دهند.[2]

 

هدف مأمون از برگزاري بحث‌ هاي علمي

در اينجا چند عقيده وجود دارد. از جمله:

الف) اين که هدف محکوميت امام بود. دليلش اين که مأمون به«سليمان مروزي» گفت: هدف من از برگزاري جلسه بحث چيزي جز اين نيست که راه را بر او – امام رضا (ع) ببندي.[3] شاهد ديگر کلام امام که فرمود: هنگامي که با اهل تورات به توراتشان، با اهل انجيل به انجيل ‌شان، با اهل زبور با زبورشان، با ستاره پرستان به شيوه عبرانيشان، با موبدان به شيوه پارسي شان با روميان به سبک خودشان استدلال کرده همه را به تصديق سخن خود وادار کنم، مأمون خواهد فهميد که راه خطا را برگزيده و يقيناً پشيمان خواهد شد.[4] آن چه اين احتمال را تقويت مي ‌کند آن است که دربار مأمون تا پيش از شهادت امام، پيوسته محل برگزاري اين مناظره‌ ها بود؛ ولي پس از آن ديگر اثري ازاين مجالس علمي و بحث ‌هاي کلامي ديده نشد. وقتي اين محافل در از ميان بردن شخصيت امام ناکام ماند، مأمون در انديشه حذف فيزيکي امام فرورفت و سرانجام ايشان را مسموم ساخت.

ب) مأمون خود، آدم بي ‌فضلي نبود و تمايل داشت به عنوان يک زمامدار عالم در جامعه اسلامي معرفي گردد و مورد توجه قرار گيرد. او شهرت به علم دوستي داشت و فيلسوف خلفاي عباسي شناخته مي‌ شد.[5]

مناظرات امام با پيروان اديان

اين مناظرات فراوان است و شيخ صدوق در«عيون اخبارالرضا» و علامه مجلسي در جلد 49 بحارالانوار و استاد عزيزالله عطاردي در کتاب مسند الامام الرضا جلد دوم آورده‌اند مهم ترين اين مناظرات عبارت است از:

1. مناظره با جاثليق(اين کلمه لقب پيشواي عيسويان بود.)

2. مناظره با رأس الجالوت(اين کلمه لقب پيشواي يهود بود.)

3. مناظره با هربز اکبر(اين کلمه لقب پيشواي زردشتي بود.)

4. با عمران صائبي(از پيروان حضرت يحيي(ع))

5. با سليمان مروزي؛ وي عالم بزرگ علم کلام در خطة خراسان بود.

6. علي بن محمد بن جهم؛ ناصبي و دشمن اهل‌بيت.

7. مناظره با ارباب مذاهب مختلف در بصره.

 

تدوين حديث در عصر امام

امام رضا(ع) نيز پيروان و خواص خويش را امر به تدوين علم و احاديث مي‌ نمود. در مصادر روايي، کتبي به حضرت نسبت داده شده‌ است و جزء مؤلفات حضرت آورده‌اند از جمله:

 

صحيفة الرضا(ع)

 

اين کتاب را«مسند الامام الرضا» نيز ناميده‌اند و بسياري از رواة فريقين اين را نقل نموده و در بعضي از مصادر، اسامي بعضي از رواة آن آمده است و نسخه ‌هاي متعدد از آن در«صنعاء» و در«قم» تحت عنوان«کتاب ابن ابي‌الجعد» که کنية«احمد بن عامر بن سليمان الطائي» است، در تهران و مشهد وجود دارد.[6]

 

الرسالة الذهبية

رساله‌اي در مسائل طبّي که امام به درخواست مأمون نوشته است و مأمون دستور داد آن را با آب طلا بنويسند. لذا رساله ذهبيه ناميده شد.[7]

 

مجالس الرضا(ع) مع اهل الايمان

مأمون مجالس علمي و مناظرات ديني و علمي بين امام و علماء اديان ديگر برقرار مي ‌نمود. امام(ع) نيز فرصت را غنيمت شمرده و حقانيت، تشيع و اسلام را به اثبات مي ‌رساند و اعتقادات ديگران را با استدلال رد مي ‌نمود که بعداً يکي از پيروان امام آن مجالس را گردآوري نمود. نجاشي مي ‌گويد: «حسين بن محمد بن الفضل... ابومحمد شيخ من الهاشميين، ثقة، ... صنّف مجالس الرضا(ع) مع اهل الاديان.»

 

امالي الامام الرضا(ع)

اين صحيفه را«ابوالحسن علي بن علي الخزاعي» برادر شاعر بزرگ شيعي يعني دعبل خزاعي نقل کرده است. شيخ طوسي به همين سند از اين کتاب روايت نقل نموده است. محقق بزرگوار سيد محمدرضا جلالي حسيني احتمال داده است که اين همان کتابي باشد که نجاشي آن را ذکر کرده است. در مقدمه المعجم المفهرس الالفاظ احاديث البحار 20 مورد از تأليفات امام رضا(ع) را نام مي ‌برد.[8]

 

کتاب الاهليلجة

علامة سيد محسن امين فرمود: «فيه حجج بالغة و مطالب جليلة في علم الکلام» کتب ديگري نيز براي امام شمرده اند که عبارت است از: کتابي که وريزة بن محمد روايت کرده. کتابي به روايت علي بن مهدي، نسخه متبوعة بزرگي به روايت محمد بن عبدالله و نسخه‌هاي ديگر و«مسائل» به روايت معاوية بن سعيد و«مسائل» به روايت حسن بن علي الوشاء و مسائل و کتب ديگري که در مجموع به بيست نسخه مي رسد. البته برخي در صحت انتساب اين کتب به امام ترديد کرده‌اند از جمله: دکتر مجيد معارف مي ‌گويد: «برخي از محققان آثاري به امام نسبت داده‌اند، از جمله: فقه رضوي، رساله ذهبيه در طب، رسالة محض الاسلام، پاسخ به مسائل ابن سنان و کتاب علل ابن شاذان که انتساب آن ها مورد ترديد است.» و در اين باره ارجاع داده است به تحليلي از زندگاني امام رضا(ع) از محمد جواد فضل الله، معرفة الحديث محمد باقر بهبودي، سيرة الائمّه هاشم معروف حسني و مجموعه آثار نخستين کنگره امام رضا(ع). وي مي‌ گويد: آن چه به آنان منتسب گرديده نوعاً از مجعولات غلات مي ‌باشد. زيرا شرايط امامان اجازه اين امور را به آنان نمي‌ داده است.[9]

 

شاگردان امام رضا(ع) و تدوين حديث

ايت الله العظمي بروجردي1در کتاب جامع الاحاديث مي ‌فرمايد: «ان عدد الکتب التي جمعت احاديث الشيعه في زمان الامام الثامن(ع) وصل الي الاربعمأئة، ثم قام جمع من فضلاء اصحاب الطبقة السادسة من اصحاب الامام الرضا(ع) في جميع هذه الاحاديث الشريفة المتفرقة في تلک الکتب ثم جمع تلامذتهم الاجلاء من امثال علي بن مهزيار الاهوازي والحسين ابن سعيد الاهوازي تلک الاحاديث في کتابين فکانا مرجعاً لعلماء الشيعة حتي قام ثقة الاسلام کليني في تأليف کتابه«الکافي» و الشيخ الصدوق في کتابه«من لايحضره الفقيه» و الشيخ الطوسي في کتابه«التهذيب» و «الاستبصار» و بهذا قد جمعت في‌هذه الکتب الابعة الجوامع الحديثيه الاولية والثانوية باحسن وجه فکانت مرجعاً لعلماء الشيعة في تلک الاعصار و الامصار و لان جميع احاديث تلک الاصول اجتمعت في هذه الکتب الاربعة، قلت المراجعة لتلک الاصول تدريجياً حتي ترکت.»[10]

 

پي ‌نوشت ‌ها:

1. حيات فکري و سياسي، ص 426.

2. سيره پيشوايان، ص 509.

3. سيره، ص 512 و 513.

4. همان.

5. حيات فکري و سياسي امامان شيعه، ص 483.

6. مقدمه المعجم المفهرس، ص 44.

7. اعيان الشيعه، ج 2، ص 26. وي مي‌گويد: «له مؤلفان کثيره» بعد هفت مورد را نام ‌مي ‌برد.

8. مقدمه المعجم المفهرس، ص 44 و 45.

9. تاريخ عمومي حديث .... و مجموعه معارف، ص 313 – 314.

10. مستدرکات علم رجال الحديث، ج 1، ص 13.

 

منبع: سايت حوزه


١١:٣٦ - 1399/07/24    /    شماره : ٦٨٢٦    /    تعداد نمایش : ١٥


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





© Jbf-ar.org . All rights reserved.