پنج شنبه ٠٧ اسفند ١٣٩٩
صفحه اصلی > مقالات 
تازه هاي بخش
...به جوانان عزیزم، در آغاز فصل جدید جمهوری اسلامی
کارایی اندیشه دینی در فعالیت روحانیون بایستی نمود عینی داشته باشد چرا که این امر درخواست مهم آحاد مردم جامعه است.
کارشناس فرهنگی بانوان تبلیغات اسلامی اردبیل از فعالیت نهضت تبلیغ زنان در فضای مجازی خبر داد.
از بيانات مقام معظم رهبري مدظله العالي در پنجمين کنگره نهج البلاغه (1)
از بيانات مقام معظم رهبري در دومين کنگره نهج البلاغه (2)
کارشناس فرهنگی بانوان تبلیغات اسلامی اردبیل از اجرای طرح ملی نهضت پیشرفت بانوان در استان اردبیل خبر داد.
کارشناس فرهنگی بانوان تبلیغات اسلامی اردبیل از اجرای طرح ملی نهضت پیشرفت بانوان در استان اردبیل خبر داد.
اداره امور قرآنی تبلیغات اسلامی استان اردبیل در سی و دومین نشست رؤسای ادارات امور قرآنی استان‌ها، به‌عنوان رتبه دوم کشوری معرفی و تجلیل شد.
نهمين پيشواي مسلمانان، امام جواد(ع)، در دهم رجب سال(195 ه . ق)، در شهر مدينه ديده به جهان گشود
نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 818884
 بازدید امروز : 1995
 کل بازدید : 2562570
 بازدیدکنندگان آنلاين : 1
 زمان بازدید : 0/2969
اخبار > انسان به طور فطري دوستدار کمال و فضیلت هاي انساني است. او به افراد کمال یافته و آراسته به فضائل و زیبایي هاي معنوي و حقیقي، عشق مي ورزد و بي اختیار آنان را تحسین مي کند.


  چاپ        ارسال به دوست

سیره اخلاقي امام جواد(ع)

انسان به طور فطري دوستدار کمال و فضیلت هاي انساني است. او به افراد کمال یافته و آراسته به فضائل و زیبایي هاي معنوي و حقیقي، عشق مي ورزد و بي اختیار آنان را تحسین مي کند.

انسان به طور فطري دوستدار کمال و فضیلت هاي انساني است. او به افراد کمال یافته و آراسته به فضائل و زیبایي هاي معنوي و حقیقي، عشق مي ورزد و بي اختیار آنان را تحسین مي کند. رمز توفیق امامان شیعه را در صید دل هاي پاک و مستعد مي توان در همین نکته جستجو کرد. چرا که امامان معصوم(ع) جامع فضائل و مناقب و شایسته ترین انسان هاي عصر خود بوده اند و حقیقت جویان و سعادت طلبان عالم که وجداني آگاه و عقلي پویا دارند - بدون در نظر گرفتن آئین و اعتقادات خود- با مطالعه زندگي، رفتار و سیره ائمّه اطهار(ع) از عمق جان شیفته آنان مي شوند و در موارد بسیاري مطالعه همین سیره و اخلاق، آنان را به سوي حق و حقیقت راهنمون مي شود. دقیقاً قرآن کریم مهم ترین راز موفقیت رسول اکرم(ص) را در همین زمینه مي داند و مي فرماید: اِنَّکَ لَعَلي خُلُقٍ عَظیم1؛ اي رسول ما! تو یقیناً داراي اخلاق عظیم و برجسته اي هستي.

 

سیره تربیتي و ویژگي هاي اخلاقي امام(ع)

صبر و بردباري: امام نهم(ع) در مقابل مصائب و گرفتاري هاي روزگار به شدّت شکیبا و بردبار بود. آن حضرت در مقابل حوادث سخت و پیشآمدهاي ناگوار هیچ گاه برآشفته و مضطرب نمي شد بلکه با اتکال به خداي متعال به صبر و تحمّل روي مي آورد. البته این در صورتي بود که به شخص حضرت مشکلات روي مي آورد؛ اما در مورد اصول اسلامي و حدود الهي کاملاً در مقام دفاع برآمده و موضع گیري هاي اساسي و حساب شده داشت. مدارا با همسر ناشایست، بردباري در قبال ستم هاي حاکمان مستبد و صبر در ناملایمات فراوان زندگي همانند شهادت پدر، نمونه هایي از بردباري آن حضرت است. آن بزرگوار صبر بر مصائب را از بهترین صفات نیک مردان قلمداد کرده و مي فرمود: اَلصَّبْرُ عَلَي المُصیبَةِ مُصیبَةٌ عَلَي الشَّامِتِ بِها2؛ شکیبائي بر ناملایمات و مصائب، بر شماتت کنندگان مصیبت زده ناگوار است. مردي از حضرت جواد(ع) تقاضا کرد که وي را سفارشي بنماید. امام(ع) فرمود: آیا اگر موعظه کنم، آن را پذیرفته و عمل مي کني؟ گفت: بلي. امام فرمود: تَوَسَّدِ الصَّبرَ، وَاعْتَنِقِ الفَقر3؛ صبر را تکیه گاه و پشتوانه خود قرار داده، در رویارویي با فقر و ناکامي آن را در آغوش گیرد. ابن مهران مي گوید: حضرت جواد(ع) در نامه اي به یک مرد مصیبت زده چنین نگاشت: حادثه ناگوار مرگ فرزندت را یادآور شدي و اضافه نمودي که فرزند از دست رفته ات محبوب ترین فرزندت بود. روش خداوند متعال این گونه است که از والدین دوست داشتني ترین فرزند را مي گیرد تا پاداش مصیبت دیده را عالي تر و بهتر عنایت کند. خداوند، پاداش تو را زیاد کند و جزاي نیک در عزایت عنایت فرماید و به تو صبر عطا نموده و دلت را محکم گرداند. او، خداي قادر و تواناست و به زودي جانشین شایسته اي در عوض فرزند از دست رفته ات به تو ارزاني دارد. امیدوارم که خداوند دعایم را در حقّ تو بپذیرد. ان شاء الله تعالي.4

شجاعت در گفتار

امام جواد(ع) تمام فضائل اخلاقي و کمالات انساني را از اجداد طاهرین خود به ارث برده بود. یکي از خصلت هاي والائي که آن گرامي به تمام معنا حائز بود، شجاعت و صراحت لهجه در گفتارهاي حق طلبانه بود. روزي مأمون الرشید از گذرگاهي عبور مي کرد، کودکاني که در کوچه بازي مي کردند از مشاهده موکب سلطنتي مأمون ترسیده و پا به فرار گذاشتند. فقط یک کودک در جاي خود ایستاده بود. مأمون به نزد کودک رسیده و از او پرسید: چرا تو مثل دیگر بچه ها فرار نکردي؟ و از سر راه ما کنار نرفتي؟ کودک با کمال شجاعت اظهار داشت: من گناهي مرتکب نشده ام تا به خاطر ترس از کیفر آن فرار کنم و راه هم که براي خلیفه تنگ نیست تا با کنار رفتن آن را بگشایم. تو از هر کجاي راه دوست داري، بگذر! مأمون که از منطق قوي و صراحت لهجه کودک تعجب کرده بود، گفت: تو کیستي؟ کودک با افتخار تمام گفت: من، محمد بن علي بن موسي بن جعفر بن محمد بن علي بن حسین بن علي بن ابيطالب(ع) هستم. مأمون پرسید: چقدر از علوم و دانش مطلع هستي؟ امام جواد(ع) فرمود: علوم و گزارش هاي آسماني از من بپرس! مأمون با او خدا حافظي کرده و رفت. او، یک باز شکاري داشت که در سفرها براي تفریح با آن به شکار مي پرداخت. وقتي از امام نهم(ع) فاصله گرفت، پرنده شکاري را براي صید رها کرد و باز شکاري به سرعت در آسمان ها به پرواز در آمد و لحظاتي از افق دید خلیفه ناپدید شد. سپس بازگشت، در حالي که او ماهي کوچکي در منقار خود داشت که هنوز نمرده بود. مأمون از آن صید غیر عادي تعجب کرد. آن ماهي را در کف دست خود گرفته و به سوي شهر آمد. وقتي به همان محلّ بازي کودکان رسید، دوباره همه کودکان پراکنده شدند اما امام جواد(ع) از جاي خود حرکت نکرد. مأمون پرسید: اي محمد! در دست من چیست؟ فرمود: اي خلیفه! پدرم از پدرانش و آنان از رسول خدا(ص) و آن حضرت توسط جبرئیل از پروردگار عالمیان نقل کرده است که: خداوند متعال دریاهائي آفریده است که بخار آب از آن دریاها بلند شده و ماهیان ریز دریا را همراه خود به آسمان برده و ابرهاي متراکمي را تشکیل مي دهند. پادشاهان بازهاي شکاري خود را به آسمان مي فرستند و آنان، آن ماهي هاي ریز را شکار کرده و به نزد شاهان مي آورند. پادشاهان آن ها را به کف دست گرفته و تلاش مي کنند تا سلاله نبوّت و جانشین پیامبر(ص) را با آن بیازمایند. مأمون که از هوش سرشار، علم بي کران و منطق عقلاني و شجاعت آن سلاله نبوّت به شدّت متعجب شده بود، بي آن که از ته دل راضي باشد، زبان به تحسین امام جواد(ع) گشوده و گفت: راست گفتي و پدرانت و پروردگارت هم صادقانه سخن گفته اند. به راستي که تو فرزند امام رضا(ع) هستي.5

 

جود و احسان

معروف ترین لقب پیشواي نهم شیعیان جواد است. آن رهبر فرزانه را به خاطر جود و عطاي فراوانش به این نام خوانده اند که برگرفته از نام هاي زیباي پروردگار متعال است. در فرازي از دعاي امام صادق(ع) مي خوانیم: أَنتَ اللّهُ لا اله الاّ أنْتَ الجَوادُ الماجِدُ6. و در فرازي از دعاي روز بیست و ششم ماه مبارک رمضان، همنوا با امام زین العابدین(ع) مي خوانیم: یا اللّهُ یا جَواداً لا یَبْخَلُ یا اللّهُ لَکَ اْلأسْماءُ الْحُسني 7؛ خداوندا! اي بخشنده اي که در او بخل راه ندارد. خداوندا! تو داراي نام هاي زیبا هستي! نام جواد یادآور جود و بخشش و احسان پروردگار متعال است که در وجود مقدس حضرت امام محمدتقي(ع) تجسم یافته است و کرامت و احسان پدران بزرگوارش را در اذهان زنده مي کند.

1. علي بن مهزیار مي گوید: حضرت امام محمدتقي(ع) را دیدم که نماز واجب و غیر واجب خود را در یک قباي خز طاروني به جا مي آورد و براي من هم قباي خز دیگري بخشید و فرمود: این لباس را من در موقع انجام نماز پوشیده ام. و به من فرمود: این لباس اهدائي را در هنگام نماز خواندن بپوش.8

2. امام جواد(ع) در کمک رساني به محرومان و درماندگان نهایت تلاش خود را به عمل مي آورد و تا حدّ امکان به آنان کمک مي کرد. محمد بن سهل بن یسع قمي از افرادي است که به افتخار دریافت لباس متبرّک از امام نهم(ع) نائل آمده است، او در این مورد مي گوید: من در شهر مکه مجاور بودم. از آن جا به مدینه آمده و به حضور امام جواد(ع) رسیدم. در نظر داشتم که از آن امام عالیقدر در خواست کنم که به من لباسي به عنوان تبرّک عنایت کند، اما فرصت نشد و از محضرش خداحافظي کرده و بیرون آمدم. در پیش خود گفتم: حالا که حضوراً نتوانستم خواسته ام را به آقا بیان کنم، پس طي نامه اي از محضر آن گرامي خواسته ام را طلب مي کنم. نامه اي نوشته و تقاضایم را در آن اظهار کردم. سپس تصمیم گرفتم که به مسجد رفته و دو رکعت نماز بخوانم آن گاه صد مرتبه به درگاه الهي استخاره نمایم، اگر به دلم افتاد، که نامه را به حضورش مي فرستم و اگر نیفتاد، نامه را پاره کرده و به دور بریزم. نماز را خواندم و بعد از نماز به دلم افتاد که نامه را به حضورش نبرم و آن را پاره کرده و از شهر مدینه بیرون آمدم و در همین موقع که به راه افتاده بودم، پیکي از راه رسید و لباسي را که در بقچه اي پیچیده بود، به همراه داشت. او از اهل کاروان از محمد بن سهل قمي مي پرسید تا این که به من رسید و مرا شناخت. به من گفت: مولاي تو! (امام جواد(ع)) این لباس را برایت فرستاده است. لباس هاي تقدیمي امام، دو لباس نرم و نازک بودند. احمد بن محمد گفته است: محمد بن سهل از دنیا رفت؛ من غسل دادم و در آن دو لباس اهدائي امام(ع) او را کفن کردم.9

نیکوکاري

خدمت به مردم و رفع نیازهاي آنان در متن زندگي امامان معصوم(ع) قرار دارد. امام جواد(ع) نیز در این عرصه پیشتاز بود. آن بزرگوار مي فرمود: ثَلاثٌ یُبَلِّغْنَ بِالْعَبدِ رِضْوانَ اللَّهِ کَثْرَةُ الاسْتِغْفارِ وَ خَفْضُ الْجانِبِ وَ کَثْرَةُ الصَّدَقَةِ10؛ انسان با داشتن سه خصلت پسندیده مي تواند به مقام رضوان و خشنودي الهي برسد: زیاد طلب آمرزش کردن، نرمخوئي و مدارا با مردم و زیاد صدقه دادن. از منظر امام جواد(ع) خدمت رساني به مردم، در اثر نزول رحمت الهي بر انسان است و اگر فردي در این عرصه کوتاهي و سهل انگاري نماید، ممکن است نعمت هاي الهي را از دست بدهد. به این جهت، آن حضرت فرمود: ما عَظُمَتْ نِعمَةُ اللّهِ عَلي عَبْدٍ الاّ عَظُمَتْ عَلَیهِ مَؤُونَةُ النّاسِ. فَمَنْ لَمْ یَتَحَمَّلْ تِلْکَ الْمَؤُونَة فَقَدْ عَرَضَ النِّعمَةَ لِلزَّوالِ11؛ نعمت خداوند برکسي فراوان نازل نمي شود مگر این که نیاز مردم به وي بیشتر مي شود. هر کس که در رفع این نیازمندي ها نکوشد و سختي هاي آن را تحمل نکند، نعمت الهي را در معرض زوال قرار داده است. آن گرامي اعمال نیک و آثار خدمت به دیگران را براي نیکوکاران مفیدتر از افراد نیازمند مي داند و مي فرماید: نیکوکاران به نیکي کردن بیشتر نیاز دارند تا افراد محتاج و نیازمند؛ چرا که انسان هاي خیّر، پاداش اخروي، افتخار و نام نیک را در پرونده اعمال خود ثبت مي کنند. هر کسي که به خدمت گزاري و نیک رفتاري با مردم و اهل درد مي پردازد، اوّل به خودش خیر و نیکي مي رساند. پس او تشکر و قدرداني را در عملي که براي خود انجام داده است، از دیگري توقع نداشته باشد.12

 

خدمتگزار صادق

مردي از اهالي سیستان که در یک سفري با امام محمدتقي(ع) همراه شده، خاطره اي شنیدني از آن سفر را گزارش کرده است، او مي گوید: در سال اوّل خلافت معتصم من با امام نهم همسفر شدم. در همه موارد با هم بودیم. روزي در سر سفره غذا نشسته بودیم که عرض کردم: فدایت شوم! فرماندار شهر ما، یکي از دوستان و شیفتگان شما اهل بیت(ع) است. مأمورین او براي من مالیات نوشته و پرداختن آن برایم سنگین است. شما لطف کنید و نامه اي براي او بنویسید که با من مدارا کند. امام فرمود: من او را نمي شناسم. گفتم: فدایت شوم! همان طوري که عرض کردم، او از محبّین شما اهل بیت(ع) است. نامه شما براي من در نزد او خیلي کارساز و مشکل گشا خواهد بود. امام کاغذي را برداشته و چنین نوشت:

بسم اللّه الرّحمن الرّحیم؛ اما بعد، حامل این نامه به تو، نکته زیبائي را یادآور شد که تو به آیین پسندیده اي گرایش داري! مطمئنّاً تو در مقابل عمل نیک، پاداش نیکي خواهي داشت. به برادرانت احسان کن و بدان خداوند عزیز و جلال از ریزترین اعمال و رفتارت سؤال خواهد کرد. مرد سجستاني در آخر مي گوید: قبل از رسیدن من به سیستان، حسین بن عبدالله نیشابوري (فرماندار سیستان) از نامه امام با خبر شده بود و هنگامي که من به شهرم نزدیک مي شدم، هنوز دو فرسخ مانده بود که به استقبالم آمد. نامه را به او دادم. او آن را بوسیده و روي چشمانش گذاشت و به من گفت: چه مي خواهي؟ گفتم: در دفتر محاسبات شما براي من مالیاتي نوشته اند که توان پرداخت آن را ندارم. دستور داد آن را براي من ببخشند و اضافه کرد: تا زماني که من فرماندار شهر شما هستم، تو را از خراج و مالیات معاف کردم. سپس از خانواده ام پرسید و من وضعیت اقتصادي خود و خانواده ام را برایش شرح دادم. او دستور داد که در مورد مشکل معیشتي من اقداماتي انجام شود و مقداري هم اضافه به من کمک کرد. تا او زنده و در منصب فرمانداري سیستان بود، از من مالیات و خراج نگرفتند و احسان و عطایایش را تا آخر از من قطع نکرد.13

 

پی نوشت ها:

1. قلم/ 4.

2. کشف الغمه، ج 3، ص 195.

3. تحف العقول، ص 455.

4. الکافي، ج 3، ص 205.

5. مناقب، ج 4، ص 388؛ منتهي الآمال، ج 2، ص 327؛ مفتاح الفلاح، ص 172.

6. الکافي، ج 2، ص 583.

7. اقبال الاعمال، ص 225.

8. من لایحضره الفقیه، ج 1، ص 262؛ وسائل الشیعه، ج 4، ص 359.

9. بحارالانوار، ج 50، ص 44؛ فتح الابواب، ص 243.

10. کشف الغمه، ج 3، ص 195.

11. همان.

12. همان، ص 192.

13. تهذیب الاحکام، ج 6، ص 334.

 

نويسنده: عبدالکریم پاک نی

منبع: سايت حوزه


١١:٠٧ - 1399/12/04    /    شماره : ٦٩٢٣    /    تعداد نمایش : ٦


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





© Jbf-ar.org . All rights reserved.