جمعه ٢٧ مهر ١٣٩٧
صفحه اصلی > مقالات 
نظرسنجی
به نظر شما جمعيت بانوان فرهيخته از چه قشري بايد باشد

دانشگاهي
حوزوي
افراد صاحب منصب
افراد برجسته در همه زمينه ها

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 542294
 بازدید امروز : 468
 کل بازدید : 1755487
 بازدیدکنندگان آنلاين : 3
 زمان بازدید : 0/1250
اخبار > روزه يکي از احکام انسان ساز اسلام است، که آگاهي از همه فوايد و پي بردن به فلسفه کامل آن هم چون ساير احکام الهي براي انسان عادي ممکن نيست،


  چاپ        ارسال به دوست

فوائد رمضان

روزه يکي از احکام انسان ساز اسلام است، که آگاهي از همه فوايد و پي بردن به فلسفه کامل آن هم چون ساير احکام الهي براي انسان عادي ممکن نيست،

      
روزه يکي از احکام انسان ساز اسلام است، که آگاهي از همه فوايد و پي بردن به فلسفه کامل آن هم چون ساير احکام الهي براي انسان عادي ممکن نيست، دانش محدود بشر نمي تواند راه گشاي همه اسرار نهفته باشد و انديشه را به پاسخ همه مجهولات رهنمون شود، شايد روزي دانش انسان به حدي از کمال برسد که دريچه تازه اي بر روي بشر بگشايد و حکمت ها و دستورات اسلام را باز شناسد..... . بنابراين ندانستن فلسفه احکام الهي نبايد ما را از انجام آن باز دارد و موجب نافرماني و عصيان شود، چرا که اين اطاعت کورکورانه نيست، بلکه بر علم و يقين تکيه دارد زيرا مسلمانان مي دانند که خداي جهان بر همه چيز دانا و از همه چيز آگاه است و نقص و نيازي در ذات متعال او نيست که از اعمال سودي بخواهد يا از زياني بهراسد، خداي مهربان خير محض است و براي بندگان خود جز خير و سعادت نمي خواهد، پس اگر به چيزي فرمان مي دهد خير و سعادت ما در آن است و کمال و تعالي ما بدان بستگي دارد و هر چيزي را نهي مي فرمايد براي ما زيان بخش است و بر مصالح مادي و معنوي ما لطمه مي زند.
 
● فوايد روزه
 
روزه فوايد جسمي و روحي فراوان دارد، شفا بخش جسم و توان بخش جان است، پاک کننده آدمي از رذايل حيواني، در ساختن فرد صالح و اجتماع بسامان بسيار موثر است، در تهذيب و تزکيه نفس و رهاندن انسان از روزمرگي و واماندگي در نياز هاي تن تأثير بسزايي دارد. فوايد طبي و بهداشتي روزه که از سودمندي هاي کوچک اين فريضه انسان ساز است به حدي است که شايد نياز به توضيح و تکرار نداشته باشد و بيشتر مردم کم و بيش از آن آگاهند. ما به اختصار به گوشه اي از اين فوايد انسان ساز اشاره مي کنيم: معده و دستگاه گوارش از اندام پرکار بدن آدمي است، با سه وعده غذا که معمول مردم است؛ تقريباً در همه ساعات دستگاه گوارش به هضم و تحليل و جذب و دفع مشغول است. روزه باعث مي شود از يک سو اين اعضا استراحت کنند و از فرسودگي مصون بمانند و نيروي تازه اي بگيرند و از سوي ديگر ذخاير چربي که زيان هاي مهلکي دارند تحليل رفته و کاسته شوند. در روايات اسلامي حتي به فوايد جسمي روزه نيز تصريح شده تا برخي از سست عنصران، اگر نه با ايمان کامل لااقل با توجه به فوايد بهداشتي روزه اين فريضه ثمر بخش را بجاي آورند و از سودمندي هاي گوناگون آن در حد خود بهره مند شوند. پيامبر گرامي اسلام در همين رابطه فرموده اند: «صوموا تصحوا» روزه بگيريد تا سالم بمانيد. و نيز در روايات بسياري پيشوايان گرامي اسلام فرموده اند: « معده آدمي خانه بيماري هاي اوست و پرهيز از غذا درمان آن است». بديهي است آن گاه فوايد بهداشتي روزه بهتر به دست مي آيد که روزه دار امساک روز را با زياده روي در شب تلافي نکند، که پر خوري خود موجب زيان هاي چشم گيري براي دستگاه گوارش است. با پيشرفت دانش پزشکي، برخي از پزشکان و متخصصان دريافته اند که امساک از خوردن و آشاميدن، عالي ترين روش درماني است، يکي از پزشکان مي گويد: « طرح درمان به وسيله روزه بسيار چنان معجزه آساست که بکار بستن آن مسير، طرح ها و برنامه هاي طب عملي و جراحي را تغيير خواهد داد، زيرا روزه راه تازه اي به روي دانش پزشکي مي گشايد؛ و سلاح موثري براي مبارزه با بيماري ها به اين دانش مي بخشد سلاحي که مي توان آن را از راه هاي گوناگون مورد استفاده قرار داد تا انسان را در مبارزه با علت بيماري ها براي بهبود بيماران به نتيجه مطلوب و آشکار رسانند.» با روزه و امساک مي توان بيماري ها را بهبود بخشيد و معالجه کرد البته در صورتي که با اعتدال و ميانه روي مقرون باشد و در هنگام سحر و افطار در خوردن و آشاميدن افراط نشود. بايد توجه داشت، بر خلاف تصور کوتاه انديشان، روزه هيچ گونه ضرري براي افراد سالم مکلف ندارد و اگر کسي بيمار باشد و نتواند روزه بگيرد و با اين کار بيمارتر شود و يا روزه باعث گردد که بيماريش ادامه يابد کار حرامي مرتکب شده و روزه اش نزد خدا پذيرفته نيست، بيماري که روزه براي او ضرر دارد نبايد روزه بگيرد و فقط لازم است در روزهاي ديگر قضاي آن را بجا آورد و جبران کند. افراد سالم بايد بدانند که روزه نه تنها زياني برايشان ندارد بلکه چنان که گفتيم، موجب تندرستي و صحت مزاج است و بگفته برخي شکم پرستان که خود روزه نمي گيرند و ديگران را نيز از روزه باز مي دارند و تلقين مي کنند که روزه موجب زخم معده مي شود، نبايد اعتنا کرد، اين گونه دروغ ها تنها بهانه افراد سست عنصري است که که اسير شکم خويشند و از عزم و اراده انساني در آنان خبري نيست. «روزه باعث استراحت معده است و در حال روزه اسيد معده بجاي غذا به وسيله صفرا خنثي مي شود و زخم ايجاد نمي گردد». اکثريت غريب به اتفاق مسلمانان متدين ماه مبارک رمضان را روزه مي دارند و به هيچ وجه شکايتي از اين بيماري ندارند و نسبت بيماري زخم معده روزه داران بيشتر از ديگران نيست همان طور که گفتيم فوايد جسمي و بهداشتي روزه اگر چه چشمگير و غير قابل انکار است ولي مهم ترين فوايد روزه اثرات بهداشتي آن نيست، متأسفانه برخي در بررسي فوايد روزه تنها به همين اثرات بهداشتي آن بسنده کرده اند، درحالي که فوايد برتر روزه به جنبه هاي معنوي آن مربوط مي شود، فوايد جسمي روزه با اثرات معنوي آن در سازندگي تربيت و تزکيه انسان قابل مقايسه نيست، اگر چه همان فوايد طبي هم گواهي است بر اصالت اسلام عزيز، چرا که اين آيين فطري و آسماني چهارده قرن پيش با ژرف بيني و احاطه اي که جز از خداي متعال نمي تواند بود در محيط جاهليت عرب دستوراتي براي انسان ها وضع کرده است که دانش پزشکي انسان متمدن عصر ما با پيشرفت خود روز به روز بر گوشه هايي از حکمت آن پي مي برد.
 
● روزه عامل باز دارنده از گناه
 
روزه، بويژه روزه ماه مبارک رمضان که در اسلام بر همه مسلمين مکلف که بتوانند روزه بگيرند واجب است، عامل موثري است در ايجاد و تقويت روحيه تقوي و پرهيز کاري؛ قرآن مجيد اين فايده بزرگ را با جمله«لعلکم تتقون» ياد آور مي شود و اين عبادت را عامل مهم تقوي مي شمارد. تقوي و پرهيز کاري در تربيت و سازندگي و شخصيت اسلامي يک مسلمان نقش بسيار مهمي دارد و براي رسيدن به همين اثر پر ارزش است که بهترين عبادت در ماه صيام و در حال روزه اجتناب از گناه است.پيامبر بزرگوار (ص) در خطبه اي فضيلت هاي ماه رمضان را براي مسلمانان بيان فرمود علي(ع) پرسيد: بهترين اعمال در اين ماه چيست؟ پيامبر پاسخ دادند: «الورع عن محارم الله» اجتناب و پرهيز از گناهان. روزه دار با بکار بستن اين دستور الهي که شرط کمال روزه است، روح تقوي را در خود زنده مي کند و اين مراقبت ثمر بخش در ماه مبارک رمضان و در حال روزه بسيار آسان تر است چرا که گرسنگي و تشنگي و ديگر محدوديت هاي روزه شعله هاي سرکش غرايز حيواني و هوس ها را تا حد چشمگيري خاموش مي سازد و حتي اگر موقت هم باشد گريبان عقل و جان را از چنگال شهوت رها مي سازد و براي روزه دار زمينه اي آماده براي تمرين تقوي و پرهيز گاري فراهم مي شود و با مراقبت و تمرين پياپي در يک ماه نيروي بازدانده از گناه در او به وجود مي آيد و خصلت خود داري در او ريشه مي گيرد و رشد مي کند و او با گذراندن اين برنامه يک ماهه توفيق مي يابد که پس از يك ماه روزه نيز پرهيزکار باقي بماند. بدين ترتيب به مقام پر ارج تقوي که به تعبير قرآن و فرموده پيشوايان معصوم ما کرامت انسان بدان وابسته است براي هميشه نايل آيد.
 
● نقش روزه در تقويت اراده
 
حکومت غرايز و شهوات بر انسان خطرناک ترين حکومت هاست و آدمي را اسير و بي اختيار مي سازد و به پستي و رذالت مي کشاند. مبارزه با سلطه شهوات نفس که در اسلام جهاد اکبر ناميده شده به پايمردي و اراده اي استوار نياز دارد. انسان با روزه داري که، امساک در خوردن و آشاميدن و خود داري از برخي چيزهاي ديگر است در واقع با خواهش هاي خويش مي جنگد و در برابر غرايز خود مقاومت مي کند، تمرين اين عمل اراده و تصميم را در انسان نيرومند مي سازد و جان را از قيد حکومت و سلطه هوس ها و خواهش ها مي رهاند. پيشوايان اسلام فرموده اند: «افضل الناس من جاهد هواه و اقوي الناس من غلب هواه». بهترين مردم کسي است که با هواي نفس مبارزه کند و نيرومند ترين آنان کسي است که بر آن پيروز شود. پس روزه داران بهترين مردمند چرا که با خواسته هاي نفساني مبارزه مي کنند و اگر با مراقبت و کوشش از روزه خويش اين بهره را بگيرند که بر نفس خود مسلط شوند از نيرومند ترين مردم نيز خواهند بود.
 
● صفاي دل و پاکي
 
روزه چراغ معرفت و آگاهي را در درون بر مي افروزد:
 
اندرون از تعام خالي دار   
تا در آن نور معرفت بيني
 
روزه و بويژه روزه يک ماهه رمضان موجب مي شود که حکومت شهوات و اميال شيطاني جاي خود را به حکومت تقوي و پيروي از دستورات الهي بدهد و تيرگي و هوس ها و شهوات در جان آدمي به نورانيت و روشني باطن تبديل شود. در سايه همين صفا و پاکي حاصل از روزه است که روزه دار با خود آگاهي نه تنها دهان و شکم را از خوردن و آشاميدن که دست و پا و چشم و گوش و زبان و همه اعضاي خويش را از آن چه خدا حرام فرموده نگاه مي دارد و مي تواند به آن درجه از تقوي نايل آيد که حتي از انديشه و فکرو گناه نيز دوري گزيند و اين اوج نورانييت روزه است. امير مومنان علي(ع) نيز به همين مرتبه اشاره مي فرمايد: «صيام القلب عن الفکر في الاثام افضل من صيام البطن عن الطعام» روزه دل از انديشه گناهان برتر از روزه شکم از خوردن و آشاميدن است. و البته اين بدان معنا نيست که ظاهر روزه و امساک از خوردن و آشاميدن را رها کنيم بلکه لازم است به آن اکتفا ننماييم و همراه با آن بکوشيم که به نتايج معنوي روزه نيز برسيم. لازم است که همين امساک ظاهري و روزه معمولي نيز انقلابي روحي در روزه داران بوجود مي آورد و طبق شهادت دست اندر کاران در ماه مبارک رمضان شرارت ها و تباهي ها کاسته مي شود، در دوران طاغوت چون ماه مبارک رمضان فرا مي رسيد ميزان جنايات و فساد سير نزولي پيدا مي کرد و عربده جويي و زد و خورد و چاقو کشي و بد مستي که در غير رمضان بازارش رواج داشت در اين ماه عزيز بطور محسوسي کاهش مي يافت. باري صفا و پاکي حاصل از روزه و خود داري و پرهيز کاري روزه دار هم چون سپري است که روزه دار را از آتش عذاب الهي که مولود گناهان است مصون مي دارد. پيامبر عزيز اسلام(ص) فرمودند: «الصوم جنه من النار» روزه سپري است که روزه دار را از آتش جهنم حفظ مي کند.
 
● روزه و صبر
 
«صبر» از خصايلي است که در اخلاق اسلام بر آن بسيار تأکيد شده است، انسان مسلمان در زندگي فردي و اجتماعي خويش در راه هدف هايي مبارزه مي کند و با مشکلاتي نيز روبرو است بدون خصلت صبر، پيروزي بر مشکلات و رسيدن به هدف ها آسان نيست. صبر و مقاومت بر نيروي پايداري انسان مي افزايد و اراده را توانا مي سازد هيچ جامعه اي اگر تحمل ناگواري ها را نداشته باشد بر مشکلات خويش و بر دشمنان خويش نمي تواند پيروز گردد. با صبر و مقاومت است که مي توان به پيکار ستمگران رفت و دست استعمار گران را کوتاه نمود و روزه بويژه در روزهاي گرم و طولاني تابستان که فشار تشنگي طاقت فرسا مي شود بطور چشمگيري به انسان صبر و مقاومت مي بخشد و تحمل رنج و سختي را بر آدمي آسان مي سازد. قرآن کريم با توجه به همين اثر که از روزه به صبر تعبير کرده است: و استعينوا بالصبر و الصلوه. از صبر(روزه) و نماز کمک بگيريد. امامان معصوم ما(ع) «صبر» را در اين آيه به روزه تفسير کرده اند و پيامبر گرامي(ص) نيز ماه رمضان را ماه صبر ناميده اند: «شهر الصبر و ان الصبر ثوابه الجنه» (رمضان ماه صبر است و پاداش صبر بهشت است) و امام صادق(ع) نيز بهمين ويژگي روزه اشاره فرموده است: هر گاه براي کسي حادثه اي جانکاه پيش آمد روزه بگيرد که خدا فرموده است« و استعينوا بالصبر و الصلوه».
 
● روزه و قناعت
 
اسلام بر خلاف مکاتب مادي شرق و غرب دنيا و نعمت هاي مادي آن را وسيله اي براي تکامل معنوي و رسيدن به سعادت جاويد مي داند و به همين دليل فرهنگ اسلام فرهنگ لذت جويي و مصرف نيست بلکه فرهنگ قناعت و ايثار است. در روش هاي مادي تن آدمي و خور و خواب آن اصالت دارد و حرص و آز براي برخورداري بيشتر گريبان گير افراد است و در اسلام اصالت با معنويت انسان است و قناعت و ايثار و فداکاري از راه هاي وصول به مراتب بلند انسانيت محسوب مي شود. روزه فريضه اي است که مسلمانان را از غرقه شدن در مادي گرايي و حرص و آز براي لذت هاي مادي و مسابقه براي مصرف و تن پروري مي رهاند و به او مي آموزد که به فکر ديگران باشد و بر خواهش هاي جسماني خويش مسلط گردد و به مصرف به مقدار نياز قناعت ورزد و از اصراف و تبذير بپرهيزد. روزه به مسلمانان مي آموزد که با کم هم مي توان زيست و حرص و طمع فقط غرق شدن در ماديات و انحراف از معنويات است و براي زيستن لازم نيست که با همه وجود تن و لذت هاي آن پرداخت. آري مسلمان را به زيستن با مصرف کم آشنا مي سازد و براستي نيز ملت مسلمان ما مي تواند با الهام از فريضه ثمر بخش روزه سطح مصرف را پايين آورد و با قناعت به آن چه دارد از وابستگي هاي اقتصادي به استعمار گران نجات يابد. مسلمانان صدر اسلام با همين روحيه از همه چيز خود در راه خدا مي گذشتند و حتي در ميدان هاي جنگ به چند دانه خرما قناعت مي کردند و با تکيه بر معنويت و صفات انساني خويش پيروزي مي آفريدند.
 
● همدردي با فقيران
 
پيشوايان گرامي دين، در روايات و ادعيه اسلامي ماه رمضان را ماه مواسات ناميده اند. از نتايج بارز روزه برانگيختن حس همدردي نسبت به مستمندان و هم نوعان تنگدست است، آنان که زندگي آسوده اي دارند و رنج فقير و طعم گرسنگي را نچشيده اند، ممکن است از حال مستمندان غافل بمانند و روزه وسيله اي است که آنان را از غفلت مي رهاند و رنج مستمندان را با ياد آنان مي آورد تا به دستگيري فقيران همت گمارند و به درد دل آنان برسند. از سويي به احسان و اطعام و انفاق به مستمندان در ماه مبارک رمضان بسيار سفارش شده است و از سويي ديگر گرسنگي و تشنگي روزه موجب درک رنج مستمند مي گردد و بدين ترتيب ثروتمند به فقير نزديک مي شود و احساس ها رقت مي يابد و احسان و انفاق فزوني مي گيرد و جامعه کمک به هم نوع را مي آموزد. مواسات يعني سهيم ساختن برادران در رزق و روزي و رمضان به همين جهت ماه مواسات ناميده اند تا مسلمانان به احسان نسبت به هم بپردازند و با تمرين بر اين صفت ارزنده انساني جامعه را از کينه برهانند و برادر وار در کنار هم از نعمت هاي الهي بهره بگيرند و شايسته است که روزه داران به همه اين نکات انساني روزه توجه کنند و بکوشند واقعاً فريضه روزه را آن چنان که بايد بجا آورند و ماه مبارک رمضان را آن چنان که سزاوار اين ماه است بسر آورند، تا همگان از برنامه هاي سازنده اسلامي بهره مند شوند. از حضرت امام حسن عسگري(ع) پرسيدند: «چرا روزه واجب شده است» فرمودند: «تا ثروتمند درد گرسنگي را در يابد و به فقير توجه کند. هشام از امام صادق(ع) علت روزه را پرسيد، امام فرمود: «خداوند روزه را واجب کرد تا غني و فقير با هم مساوي باشند و بدان جهت که غني رنج گرسنگي را لمس نکرده تا به فقير رحم کند و هر وقت چيزي خواسته قدرت بدست آوردن آن را داشته است خدا خواسته است که ميان بندگانش يکنواختي بوجود آورد و خواسته است ثروتمند طعم گرسنگي را بچشد و اگر جز اين بود ثروتمند بر مستمند و گرسنه ترحم نمي کرد.
 
● نظم و انضباط
 
وقت شناسي و نظم و انضباط در امور از مظاهر تمدن انساني و از عوامل مهم توفيق و پيشرفت است، شايد برخي گمان کنند که اين از ويژگي هاي زندگي غربيان و تمدن آن هاست در حالي که نظم و انضباط و تنظيم اوقات از تعليمات اصيل اسلام است. امير المومنين(ع) در اولين فرازهاي وصيتش به فرزند خود مي فرمايد: «اوصيکما و جميع ولدي و اهلي و من بلغه کتابي بتقوي الله و نظم امرکم» شما و همه فرزندان و بستگانم و هرکسي که وصيت من به او برسد به تقوي و نظم در کارها سفارش مي کنم. اصولا فرايض اسلامي شاهد توجه به اسلام و نظم و انضباط است، هر يک از نمازهاي پنج گانه را بايد در وقت مخصوص آن بجا آورد و حتي يک دقيقه نمي توان از حدود آن تجاوز کرد. مراسم حج بايد در وقت و مکان مخصوص به خود انجام شود و روزه نيز در ماه مبارک رمضان با ديدن هلال ماه شروع و با ديدن هلال ماه شوال خاتمه مي يابد و نيز هر روز از سپيده دم آغاز و به مغرب پايان مي پذيرد و با توجه به اين که ماه رمضان ماه قمري است طبعاً در فصول چهار گانه سال جريان دارد و گاه در روزهاي بلند تابستان و گاه در روزهاي کوتاه زمستان قرار مي گيرد و در همه شرايط لازم است که لحظه و دقيقه را نيز در شروع سپيده دم و آغاز مغرب در نظر داشت و به هيچ وجه روزه دار نمي تواند از نظام آن سرپيچي کند و اين خود درسي است که مسلمانان نيز دقيق و منظم شوند و امور خويش را در زندگي تنظيم کنند. آن چه بر شمرديم گوشه هايي از برخي نتايج و آثار فريضه الهي روزه است و ماه روزه اضافه بر اين ها سودمندي ها و برکات ديگري نيز دارد که در پرورش اسلامي فرد و جامعه بسيار موثر است: ماه مبارک رمضان ماه خدا، ماه آشنايي با قرآن، ماه عبادت، ماه دعا، ماه آمرزش، ماه توبه و بازگشت از گناهان و اصلاح خود است. در اين ماه به قرائت قران سفارش شده و مرسوم مسلمين است که در ماه رمضان بيشتر از ماه هاي ديگر قرآن بخوانند و اين خود وسيله اي است که جامعه اسلامي با قرآن و معارف آن آشنايي بيشتري پيدا کنند و براي پيشرفت در صراط خدا و اسلام از کلام خداي متعال آموزش بگيرند. رمضان ماه عبادت و بندگي و راز و نياز با معبود جهان است، در روايات اسلامي تأکيد شده که در اين ماه با توجه به خضوع بيشتر نمازها را بجا آورند و از نمازهاي مستحبي در شب و روز غفلت نورزند و بدين ترتيب با يک تمرين يک ماهه مومنين به عبادت خالص تري موفق مي شوند و جان ها به خدا نزديک تر مي گردد. رمضان ماه دعا است، پيشوايان گرامي فرموده اند مومنان در اين ماه و بويژه در شب هاي مبارک قدر دردعا و نيايش مبالغه کنند و با توجه به اثرات سازنده دعا و نيايش روزه داران مي توانند در پيوند معنوي خويش با خداي متعال تحولي بوجود آورند و بيش از پيش به ذات متعال هستي بخش او نزديک شوند و کسب فيض کنند رمضان ماه آمرزش و توبه و بازگشت به سوي خداست، آنان که در زندگي خويش آلودگي هايي داشته اند مي توانند با روزه جان خويش را شستشو دهند و در خلوت سحر گاه با رو کردن به خداي متعال درون را صفا بخشند و از خداي خويش طلب آمرزش کنند و مي توانند با همين زمينه براي هميشه از کجي ها و گمراهي ها دست بردارند و براه آيند. پيشوايان معصوم(ع) فرموده اند گناهان در اين ماه بخشوده مي شود و اين مژده بزرگي است براي آن هايي که لغزش هايي داشته اند تا نوميد نباشند و از برکات اين ماه استفاده کنند و بسوي خدا باز گردند و روي دل بسوي او دارند و با او پيمان بندند که از گناهان دست شويند و خود را اصلاح کنند و گذشته را جبران نمايند و بدون ترتيب گناه کار پشيماني که که در اين ماه مبارک براي خدا روزه بدارد و از گذشته خويش شرمسار باشد و از خدا آمرزش بخواهد مورد مهر و عفو خدا قرار خواهد گرفت و سعادتش تأمين مي شود. از برکت هاي اين ماه همين انقلاب روحي و تحول دروني روزه داران و همين توفيقات عملي است که انسان آلوده را پاک مي سازد و از عذاب الهي که محصول گناهان است نجات مي بخشد و روزه دار را از ظلمت ها به نور مي کشاند، به نور تقوي، به نور فضيلت هاي اخلاقي، به نور توبه و بازگشت به سوي خدا، به نور مهر و رحمت خداي متعال.
 
نويسنده: حسين انصاريان    
منبع: سايت عرفان
 


٠٨:٠٩ - جمعه ٢٨ ارديبهشت ١٣٩٧    /    شماره : ٢٨٣٥    /    تعداد نمایش : ٢٢١


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





© Jbf-ar.org . All rights reserved.